Programma

Paul Lubbers & Rein de Sauvage Nolting

Componisten, in samenwerking met Bram Maasakkers (wetenschapper)

ATMOSPHERES is een ruimtelijke muzikale compositie die het proces van klimaatverandering symboliseert in een zintuiglijke ervaring. Paul Lubbers en Rein de Sauvage maken de opwarming van de aarde niet zichtbaar, maar hoorbaar. Daarvoor gebruiken zij field recordings van uitstootbronnen als de olie- en afvalindustrie, die zich vaak ver weg van ons dagelijks leven bevinden. Ze brengen geluiden van deze afgelegen plekken naar het Goffertpark, en creëren hier een sonische atmosfeer die het mogelijk maakt om een onzichtbaar proces te ervaren in geluid. De compositie is gegrond in het wetenschappelijk onderzoek van Bram Maasakkers naar broeikasgassen.

Gabey Tjon a Tham

Installatiekunstenaar

Airborne Landscapes is een audiovisuele installatie die de dynamiek tussen luchtdeeltjes onderzoekt, die zich op verschillende hoogtes in de atmosfeer boven Nijmegen bevinden. De atmosfeer is een dynamisch ecosysteem, waarin elementen als lucht en temperatuur constant in beweging zijn. Ze veranderen van vorm, substantie en gedrag, door interactie met andere levensvormen zoals planten en door de mens gemaakte elementen. Airborne Landscapes is geïnspireerd op expertise van wetenschappers Bram Maasakkers, Nils van Rooijen en Linda Carton. 

Pelle Schilling

Kunstenaar kinetische instrumenten

Zoemhout is een aerofoon muziekinstrument, wat betekent dat het een luchtstroom nodig heeft om een klank te creëren. Deze installatie speelt met mechanische beweging en akoestische geluidsbronnen, en zoekt zo de grens op van wat het menselijk oor kan waarnemen in een akoestisch landschap dat voortdurend van vorm verandert. Op zintuiglijke wijze wordt de toeschouwer ondergedompeld in het nu. Wat hoor je? Wat zie je? Wat voel je, diep van binnen?

Remco Hazewinkel

Muzikant en componist

Deze audio-installatie bestaat uit geluidsfragmenten die storend, vervuilend en indringend zijn, in een ritmisch wisselende collage die een ononderbroken stroom vormt. Op basis van de expertise van Jan de Laat, over hinderlijke geluidsbronnen in de omgeving van Nijmegen, confronteert Remco Hazewinkel de luisteraar met het continue menselijk kabaal, in de hoop je aan het denken te zetten over de onschatbare waarde van stilte. 

Sandipan Nath & Sebastiaan Smink

Sandipan Nath is mediakunstenaar en Sebastiaan Smink is audiovisueel kunstenaar en componist.

Dit mixed-media sculptuur vormt een stedelijk luchtarchief en zwevend microbieel ecosysteem. Het bestaat uit een imponerend gordijn van duizenden petrischalen, die onzichtbare deeltjes in de lucht vangen en zo de microbiële voetafdruk van dit park presenteren. Als dwarsdoorsnede van luchtlagen visualiseert het werk daarmee dat het Goffertpark een dynamisch ecosysteem is, waar naast menselijke inwoners en de gebouwde omgeving een diversiteit aan andere onzichtbare bewoners aanwezig is. Door deze gedeelde werkelijkheid zichtbaar te maken worden bezoekers zich bewust van de onzichtbare gezelschapsdiertjes die ons doorlopend omringen. Dat werpt een nieuw licht op de relatie tussen ons lichaam en onze omgeving, waardoor we kunnen herzien wat het betekent om mens te zijn.

Puck van Dijk

Theaterregisseur

Puck van Dijk verzorgt het narratief van de wandelroute en verbindt het verhaal van alle werken aan elkaar. ADEM is een luisterwerk over verbintenis, dat als een rode draad door het festival loopt en alle installaties verbindt in een overkoepelend verhaal. De stem van woordkunstenaar Roziena Salihu leidt je door het schemerlicht langs jullie gedeelde geschiedenis. Wat trekt jullie in elkaar aan, wanneer begint jullie verbintenis te rafelen en wat blijft er over als er enkel nog stilte is tussen jullie? Je ervaart dit werk door zeven luisterpalen die verdeeld zijn over de festivalroute.

Mark IJzerman & Sébastien Robert

Interdisciplinaire kunstenaars, in samenwerking met Ton Verhoeven (stadsecoloog Gemeente Nijmegen)

De installatie “Blind Spots” richt zich op het leven om ons heen dat we soms vergeten omdat het minder zichtbaar is – zoals vleermuizen, die communiceren boven het geluidsspectrum dat we kunnen horen.
Opnames van de aanwezige vleermuizen in het Goffertpark worden vertaald in een licht- en geluidscompositie, op een manier die niet alleen voor ons zichtbaar is, maar ook insecten aantrekt die door vleermuizen worden gegeten. De aanwezigheid van deze vleermuizen wordt weer opgepikt door de installatie die daarop reageert en zo een vorm van communicatie met het ongeziene creëert.

Robbert van der Bildt

Componist

De verplaatsing van lucht is een essentieel onderdeel van onze muziekgeschiedenis. Denk aan blaasinstrumenten, maar ook aan de menselijke stem. Deze installatie maakt de wind zelf tot een instrument, en bestaat uit acht kleine windturbines, die een signaal genereren dat elektronisch vertaald en geïnterpreteerd wordt. De kracht van de wind bepaalt hoe snel de turbines draaien, dus hoe het muziekstuk zich ontwikkelt. De wind schrijft zo de muzikale compositie in het Goffertpark, die wordt opgenomen en later als album terug te luisteren zal zijn op verschillende streamingplatforms. 

Camilo Silva (Kems Kriol)

Componist

Stilte bestaat in geluidstechnische zin niet. Dit betekent dat er altijd wel geluid is. Geluidsvervuiling gebeurt vaak op frequenties die het menselijk oor niet waar kan nemen. In samenwerking met Bram Maasakkers maakt Kems Kriol een audiovisuele installatie die het onzichtbare zichtbaar maakt, door te laten zien en horen wat er zich buiten onze directe waarneming afspeelt. Met parabolische en geologische opname-apparatuur heeft hij stiltes vastgelegd, ondergronds en op verschillende hoogtes in zowel de omgeving Rijnmond (Rotterdam) als in het Goffertpark. Visueel verbeeldt dit werk het affakkelen van methaangas, zoals dat gebeurt in de petrochemische industrie rondom Rotterdam.

Mary Lake

Componist

VIRTUAL AIR EXPERIENCE is een experiment met verschillende geluiden van wind, die Mary Lake zelf heeft opgenomen op oorhoogte en als virtueel verhaal presenteert door koptelefoons in het Goffertpark. De opnames zijn gemanipuleerd om de toehoorder in een trance te brengen, waarbij een interessant spel wordt gespeeld met volume, snelheid en panning – een techniek om klanken specifieke locaties toe te wijzen tussen je linker- en rechteroor, waardoor een auditief ruimtelijk panorama ontstaat in je hoofd. Je hoort en voelt iets dat je niet kan zien.

Elsemarijn Bruys

Installatiekunstenaar

VOLUME is een abstracte simulatie van ademen. Je wordt letterlijk verdrukt door de pulserende beweging van dit werk. De installatie oogt als een levend wezen, in de vorm van een volume in tijd en ruimte. Het is ook een object, dat feitelijk niets meer is dan een zak gevuld met dezelfde lucht die wij allemaal dagelijks inademen. Een object dat ons wijst op de kracht, de aanwezigheid en het volume van lucht. De installatie is, in samenwerking met wetenschapper Linda Carton, ook een meetpunt, waarbij onderzocht wordt wat de luchtkwaliteit is op de locatie waar het tentoon wordt gesteld. 

Credit foto: Lisa Schamlé

Boris Acket & @voCampus

Audiovisueel kunstenaar in samenwerking met @voCampus, verschillende middelbare scholen uit Nijmegen.

De installatie WAAIWERK is een kinetisch windwerk dat de luchtkwaliteit in kaart brengt. Het werk is een visueel wonder en tegelijkertijd een waarschuwing, waarin de lucht haar ware gezicht laat zien. Wetenschappers Linda Carton en Nils van Rooijen werkten ook mee aan dit project. Carton voorzag de leerlingen van inhoudelijke uitleg en van sensoren, waardoor de installatie met data geladen kon worden. Dankzij de expertise van Nils van Rooijen werd het werk voorzien van een extra transformatieve laag, in de vorm van zaden die in de stof zijn ingenaaid en door de wind worden bevrijd om door het Goffertpark geblazen te worden. 

 

Credit beeld: Schemerlicht Festival 2021, Boris Acket in samenwerking met Elias Mazian en Jameszoo.

Boris Acket

Audiovisueel kunstenaar

ROTORBLAD is een visualisatie van een windturbine in werking. In een cirkel geplaatste lichtbronnen draaien rond en verbeelden zo de gemiddelde snelheden van windmolens. Het werk kwam tot stand op basis van de expertise van wetenschapper Jan de Laat, die onderzoek doet naar laagfrequente geluidsvervuiling en de invloed daarvan op de mens. In de installatie worden zijn geluidsopnames gepresenteerd in een ritmische en meditatieve audiovisuele compositie. 

Joeri Woudstra & Mark Prendergast

Kunstenaars

Vogels, wolken, zee en beton. Met dit alledaags Haags decor smeedden Mark Prendergast en Joeri Woudstra het werk THESE CARS DO NOT EXIST, een bezwerende trip die je anders naar de wereld laat kijken en luisteren. Door herhaling en digitale manipulatie creëerden ze een uniek universum, vol uitvergrotingen van eigenaardigheden.

Voor Schemerlicht maakt het duo een beeldcollage die geïnspireerd is op dit werk, met een sterkere focus op lucht. Ook maakte Woudstra een locatiespecifiek audiowerk voor deze installatie. Dit audiovisuele werk daagt je uit om door een andere lens naar je omgeving te kijken, en specifiek de blik omhoog te richten.

Nikki Hock

Kunstenaar

Voor Schemerlicht maakte Hock een iteratie op zijn werk Issız, dat eerder dit jaar op Conflux Festival werd getoond. Het werk doet aan als een sculptuur uit een vervlogen tijdperk, dat ook vooruitwijst naar de toekomst door elementen uit de cyberpunk te gebruiken. Het vormt zo de ruggengraat van een verloren verleden, maar ook van een toekomst ver van ons vandaan. 

De installatie bestaat uit zelf gecreëerde lichtbronnen als stroboscopen, LEDs en lasers. Het oogt als een object uit een dystopische filmset, door draden die vrijuit door het werk krioelen. De sculptuur is ook een ruïne van menselijk leven die bestaat uit plastic en electronica, als een hedendaagse Griekse tempel. Samen met wetenschappers Hans Kroon en Nils van Rooijen kweekte Hock een snelgroeiende plant, die ook door zou groeien als wij de atmosfeer van de aarde verder vervuilen dan waar we zelf in zouden kunnen leven. 

De muzikale compositie is in samenwerking met Torus (Joeri Woudstra) gemaakt.

Tree of Life

Maotik

Kunstenaar

Het werk van de digitale artiest Mathieu le Sourd, beter bekend als MAOTIK, bevindt zich op het snijvlak tussen kunst, wetenschap en technologie. Hij maakt immersieve omgevingen, interactieve installaties, digitale architectonische sculpturen en audiovisuele performances. Zijn werk ontstaat uit algoritmes, zelf gecreëerde software en audiovisuele tools. 

Voor Schemerlicht maakte hij een werk dat wordt geprojecteerd op een boom: ‘Tree of Life’. Als organisme voorziet deze boom vele dieren van zuurstof, terwijl hij zelf verstikt lijkt te worden door bedreigingen uit verschillende hoeken. Le Sourd werkte samen met Bram Maasakkers, die data leverde vanuit zijn onderzoek naar de uitstoot van methaangassen bij SRON.

De betrokken wetenschappers bij het ontwikkelen van de werken zijn:

Bram Maasakkers (J.D. Maasakkers)
Wetenschapper werkzaam bij SRON, onderzoekt methaangas uitstoot vanuit de ruimte

Jan de Laat  (dr. ir. J.A.P.M. de Laat)
Audioloog gespecialiseerd in het gehoor met onderzoeken naar oa laag frequent geluidsvervuiling door windmolens

Riyan van der Born (dr. J.G. van den Born)
Sociologe op het gebied van onze relatie met de natuur

Linda Carton (dr. ir. L. Carton)
Wetenschapper werkzaam bij radboud universiteit, onderzoekt uitstoot en is een voorvechter van meten. Initiatiefneemster van het smart emission project

Joop Schaminee (prof.dr. J.H.J. Schaminee) en Nils van Rooijen (dr. N.M. van Rooijen)
Wetenschappers die werkelijk waar alles weten van de planten om ons heen

Hans de Kroon (prof. dr. J.C.J.M. de Kroon)
Plantecoloog, werkzaam bij Radboud Universiteit in Nijmegen, gespecialiseerd in plantinteracties, met name op plantenwortels en hoe ze zich gedragen in hun dynamische bodemomgeving

Ton Verhoeven (T. Verhoeven)
Stadsecoloog Nijmegen