THE ABYSSES OF THE SCORCHING SUN

In de kinetische lichtsculptuur The Abysses of the Scorching Sun onderzoekt Nicky Assmann het verstrijken van de tijd, het eindige en oneindige, de opwarming van de aarde en het veranderende klimaat van onze planeet. Oorspronkelijk volgde het werk de zon, met een suntracer, een zonvolger, maar voor Schemerlicht zal het de kosmos boven het Goffertpark volgen. Het zal een mysterieus hemellichaam volgen—hetzij een planeet, een verre zon of een diepe sterrennevel—dat zijn reis door de donkere hemel van Nijmegen maakt. De machine is geïnspireerd op een zonnewijzer, maar in plaats van tijd te markeren, projecteert het licht terug de kosmos in. Dit licht passeert verschillende reflecterende en diffractieve elementen voordat het zijn stralen uitzendt. De telescoop beweegt langzaam, bijna onzichtbaar, terwijl het de kosmos volgt gedurende de nacht. Het prismatisch spel van kleuren in de projecties doet denken aan een zwart gat: de kalmte voor de chaos, het moment voordat de entropie toeslaat.
–
Research en concept: Nicky Assmann
Sound composition: Joris Strijbos
Production: Nicky Assmann, Spectro Productions,
Jeroen Molenaar, Daan Johan, Dieter Vandoren, Joris
Strijbos, Christian Friedrich, Joep de Jong & Joris Rockx
Met dank aan: dr. Søren S. Larsen, Universitair hoofddocent – Astrophysics, Radboud Universiteit
Co-production: Schemerlicht, Werktank
Met steun van het Stimuleringsfonds Creatieve
Industrie en de Vlaamse Overheid

MOTHER OF PEARL

Xandra van der Eijk onderzoekt in hun werk de invloed van de technosfeer op het (niet-)levende ecosysteem. Dit doet hen door eco-kritische verhalen te vertellen vanuit het perspectief van niet-menselijke soorten en niet-levende dingen. In hun nieuwste werk Mother of Pearl betreden we een ruimte waar lege mosselen, ingesloten in glas, lijken te zweven. Een klein lichtje verlicht hun parelmoeren huid, waarbij de aandacht wordt gevestigd op parelvorming: het resultaat van de zelfverdedigingstactiek van de mossel. Wanneer ze worden binnengedrongen door een onbekende substantie, kapselen ze de indringer in een bio-geo laag van parelmoer. Ze blijven dit doen totdat ze sterven, waarbij de vervuiler in de schelp wordt opgenomen. Mosselen zijn van vitaal belang voor een rivierecosysteem, omdat ze water kunnen filteren met een verbazingwekkende snelheid. Tegelijkertijd maakt dit hen extreem kwetsbaar, aangezien elke stof in het water door hun lichaam, hun ruimte gaat. Door hun lange levensduur is hun achteruitgang niet direct merkbaar. Toch, wanneer de oude generatie sterft zonder dat er een nieuwe generatie volgt, stort het rivierecosysteem in als een kaartenhuis.

Research, concept en production: Xandra van der Eijk
In opdracht van Zone2Source

BORA: BORA

Bora: Bora is een reis door onzichtbare landschappen. Met dit werk biedt Zhou een fictief en ongedefinieerd landschap, waarin zicht niet langer bestaat. Ruimte wordt door ons voornamelijk met het oog waargenomen. Ons zicht staat bovenaan onze zintuiglijke hiërarchie. We navigeren op zicht, en onze herinneringen worden visueel opgeslagen. Bora: Bora is een spatie in de visuele omgeving, een onderbreking zonder zicht. De installatie nodigt je uit om je andere zintuigen te herontdekken. Een tunnel van aluminium frames creëert een klein stukje onaangetaste ruimte. Bewegend door deze tunnel wordt de bezoeker omringd door een symfonie van geluid en luchtwervelingen die een tastbare maar onzichtbare werkelijkheid creëren. De grenzen tussen binnen en buiten vervagen. 96 luidsprekers dompelen je onder in een 12 minuten durende compositie, een overweldigende geluidservaring waarvan de bron onmogelijk te lokaliseren is. Luchtvortexen zorgen tegelijkertijd voor een bevreemdende sensatie.
–
Research, concept en production: Zhao Zhou
Soundscape composition: Mint Park
Programmering: Nathan Marcus
PCB design: Ilya Zaitsev
Met steun van het Amarte Fonds
Tot stand gekomen binnen het Schemerlicht Talent Programme
Curator: Zalán Szakács

CHARYBDIS

Voor Schemerlicht maakt Feigl een onderwatersculptuur, Charybdis. Het laat zich in flarden zien als een krioelend monster en een wervelende draaikolk. De bewegingen die ontstaan in het water vormen een constant veranderende tekening. Zoals mycelium zich uitwaaiert onder de grond, zo spreidt het wezen zich uit onder het wateroppervlak. Charybdis is een figuur uit de Griekse mythologie: een zeemonster, de dochter van Poseidon en Gaia. Volgens de mythe zoog Charybdis driemaal per dag een enorme hoeveelheid water op en spuwde die vervolgens uit, waardoor er een draaikolk ontstond. Het werk is volledig onzichtbaar wanneer het niet beweegt, en komt sporadisch naar het oppervlak om zich als een poëtische dans van een zeemonster te manifesteren. Charybdis was oorspronkelijk een zeenimf, die door Zeus in een monster werd veranderd, toen zij diens koninkrijk onder water zette. Zo is dit werk soms alleen zichtbaar als nimf en soms als monster. Als het begint te schemeren worden de monsters wakker.

Research, concept en realisation: Zoro Feigl
In opdracht van Schemerlicht

CONFORM

In zijn werk Conform herschept Wes Broersen het mathematische eenpuntsperspectief. Gebundelde rechte lijnen komen samen in een punt. Ditmaal niet op een wit doek, maar juist weer getrokken naar de fysieke ruimte. Broersen gebruikt 36 lasers, die samenwerken om in de fysieke ruimte een magisch geometrisch spel te creëren. Door deze omkering en speling met Escheriaanse verschuivende perspectieven worden we geprikkeld in ons begrip van wat ruimte kan zijn. De resulterende visuele en auditieve ervaring brengt ons normatief begrip van ruimte aan het wankelen en nodigt ons uit na te denken over de manier waarop wij ons als mens verhouden tot de ruimte om ons heen. Tijdens de compositie vertrekt de installatie vanuit een chaotische staat en verschuift meermaals langzaam naar een georganiseerde vorm. De overvloed aan laserlijnen vormt architecturale lichtstructuren in de lucht, die op harmonische wijze samenkomen. Ruimtelijk geluidscomponist Marijn Cinjee schreef een generatief geluidsbeeld, en samen met het licht ontstaat een dynamische wereld, die steeds opnieuw uit elkaar kan vallen.

Research, concept en production: Wes Broersen
Sound composition: Marijn Cinjee

HYDROLOGY (VARIATION #2)

Met Hydrology (Variation #2) toont Lennart Lahuis zijn terugkerende interesse in natuurlijke fenomenen. Hij volgt het element water terwijl dat de bekende biogeochemische cyclus doorloopt: het fenomeen van oppervlakteverdamping, luchtcondensatie, neerslag en de verzameling in de bodem als grondwater. De installatie vangt dit proces op bijna hypnotiserende wijze met behulp van technologie.

In het proces van condensatie grijpt Lahuis kort in met een vluchtige, tijdelijke tekst. Zo vangt hij op poëtische wijze de vergankelijkheid en tijdelijkheid der dingen.
Tegelijkertijd benadrukt Hydrology (Variation #2) juist de constant doorlopende geologische processen die zich in de deep time afspelen, en zich weinig lijken aan te trekken van menselijke ingrepen. De elementen gaan op in de ruimte om hen heen. Ze worden letterlijk één met hun omgeving.

Research, concept en realisation: Lennart Lahuis
Met steun van het Mondriaan Fonds en ANTSR In opdracht van Schemerlicht

QUANTUM RESONANCE

In de interactieve installatie Quantum Resonance nodigt het DEFRAME collectief ons uit om de natuurkundige snaartheorie te verkennen middels licht en beweging. De snaartheorie stelt dat alle deeltjes en krachten elementair manifesteren door de trillin-gen van onzichtbare quantumdeeltjes, die de vorm hebben van kleine snaartjes. Deze zijn niet waarneembaar voor ons, zelfs niet met de meest geavanceerde meetinstrumenten.

DEFRAME creëerde een portal voor ons om de onzichtbare wereld van deze quantumsnaartjes te kunnen betreden en ze te kunnen waarnemen. Om dit abstracte idee tot leven te brengen, worden de posities van deelnemers gevolgd in een 3D-ruimte. Hun bewegingen genereren een geanimeerd krachtveld, dat vervolgens direct op hun lichamen wordt gevisualiseerd.

De interactie tussen ons en het geprojecteerde licht symboliseert de interactie tussen snaartjes en deeltjes op quantumniveau. De quantumwereld wordt zichtbaar in de eigen reflectie, waarbij het beeld van het lichaam wordt vermengd met visualisaties van de nanoscopische, multidimensionale werelden zoals beschreven in de snaartheorie.

Research, concept en realisation: Carolien Teunisse, Bram Snijders, Luuk Meuffels & Jessica Dreu

ARABIDOPSIS SYMPHONY

De Arabidopsis Thaliana is een onopvallende plant die overal ter wereld voorkomt, maar op verschillende wijzen groeit en zich ontwikkelt door lokale klimaatomstan-digheden, weersinvloeden en bodemgesteldheid. In het werk Arabidopsis Symphony worden onzichtbare processen vertaald naar een meeslepende ervaring in de Augmented Reality (AR). De installatie is gebaseerd op realtime, locatiegebonden data die worden vertaald naar virtuele Arabidopsis-planten.

Fillip Studios en Superposition hebben onderzoeksdata over planten gekoppeld aan muzikale functies: noten, harmonieën, ritmes en melodieën. Elke plant krijgt zijn eigen muzikale kwaliteiten, beïnvloed door lokale gegevens zoals temperatuur en tijdstip. Hierdoor kan de plant eindeloze hoeveelheden muzikale mogelijkheden creëren, wat leidt tot een dynamische compositie. Elke plant vertaalt zich in zijn eigen individuele deel, zoals een muzikant in een orkest.

Concept en design: Fillip Studios
Digital design en production: Superposition
Plant research: Sander van der Krol (Wageningen Universiteit & Research)
Met steun van de Gemeente Arnhem, Eindhoven
Design District, het Stimuleringsfonds Creatieve
Industrie, Dutch Culture USA en de Nederlandse Ambassade in Japan

IN THE EYES OF THE ANIMAL

In the Eyes of the Animal verlegt letterlijk het centrale perspectief van de mens naar dat van andere levende wezens. Het was het eerste werk van Marshmallow Laser Feast waarmee ze met lidar-scanners een natuurlijke omgeving digitaliseerden. De studio hoopt hiermee een zaadje te planten en empathie te creëren voor een niet-menselijk perspectief, en hoe je met verbeeldingskracht kan nadenken over zaken die je – als mens – niet zomaar kan ‘weten’.

We leren de Grizedale-bossen van Engeland kennen in een immersieve 180-graden video-ervaring, verteld door de inwoners van het bos zelf. Het werk is een artistieke interpretatie van de voedselketen vanuit het perspectief van vier (Britse) dier- en insectensoorten, en is een unieke manier om het bos eens niet te bekijken vanuit een menselijk perspectief. Marshmallow Laser Feast werkte samen met Salford University en het Natural History Museum in Londen om te begrijpen hoe verschillende dier- en insectensoorten eigenlijk de wereld en hun omgeving waarnemen.

Marshmallow Laser Feast heeft dergelijke gegevens speculatief vertaald in een ervaring die met menselijke zintuigen waargenomen kan worden.

Research, concept en realisation: Marshmallow Laser Feast
In opdracht van Abandon Normal Devices en Forestry
Commission England’s Forest Art Works

CHEMICAL CALLS OF CARE

In Yolanda Uriz Elizalde’s werk worden we uitgedaagd om andere zintuigen te gebruiken in plaats van ons zicht. Ze werkt vooral met geuren en geluid. Door onze waarneming te verschuiven schudt ze ons brein wakker, en dwingt ze ons om op een andere manier na te denken over wat we nu eigenlijk ruiken of horen, wat de betekenis daarvan is. Haar nieuwste werk, gemaakt voor Schemerlicht, Chemi-cal Calls of Care, is volgens haar een “sciencefiction machine voor bekabelde audio-chemische telecommunicatie”.

Het werk toont een opstelling van flexibele buizen en ventilatoren die geuren uit het Goffertpark naar de installatieruimte brengen. Door dezelfde methode omgekeerd te gebruiken, kunnen chemische, olfactorische boodschappen naar buiten worden gestuurd. Deze berichten bestaan uit extracten van planten die voedingsstoffen leveren om natuurlijke processen te bevorderen en de gezondheid en het evenwicht van het ecosysteem te ondersteunen. Zo koesteren we de ontvangende vegetatie en bodem met uitsluitend herstellende berichten. Zowel binnen als buiten geplaatste sensoren verzamelen gegevens over de samenstelling van de lucht, die Uriz Elizalde vervolgens naar geluid vertaalt.

Research, concept en realisatie: Yolanda Uriz Elizalde
In opdracht van Schemerlicht

THE NEW MEN

In The New Men worden de onregelmatigheden van tijd en menselijke betekenis gevolgd, ze ontstaan en vervallen binnen de kosmische ruis. Het verweeft het verleden, de toekomst, utopische visies en het gevoel van belonging. Wat is de relatie tussen ruis afkomstig uit verschillende delen van de kosmos en utopische toekomstvisies? Aluminiumfiguren, geïnspireerd op de beeldtaal van de Sovjetruimtevaart, staan in het Goffertpark. Hun materiaal fungeert als actieve antennes die de ruis uit de kosmos opvangen en uitzenden op oude, analoge tv’s. Een kunstmatige intelligentie, getraind op de boeken van Sovjet-sciencefiction, construeert in real-time utopische verhalen over de opgevangen ruis uit de kosmos.

Research en concept: Filipp Groubnov
Unity environment design: Ilya Doreanu
Technisch ontwerp: Nick Mansveld
Prompt engineer / LLM specialist: Ivan Vega (HarbingersAI.One)
Met steun van Stroom Den Haag en het Mondriaan Fonds
Tot stand gekomen binnen het Schemerlicht Talent Programme
Curator: Zalán Szakács

Het Narratief

Dit jaar diept Knipscheer samen met actrice Annelinde Bruijs het thema ruimte uit. In zes teksten verkennen ze verschillende gedachtenprocessen over ruimte en brengen ze de bezoeker zo spelenderwijs in aanraking met diverse denkers uit verschillende windhoeken: ieder verhaal is direct op een filosofische tekst of denker geïnspireerd.

Als metafoor voor de persoonlijke ruimte koos Knipscheer de helm van een astronaut als referentiekader. Vanuit die helm worden ideeën verkend over eindeloosheid, grenzen van perceptie en immersiviteit. Bruijs verzorgde voor het werk eindredactie en acteerwerk.

Het narratief wordt de bezoeker toegesproken vanuit grote, witte ballonnen verspreidt over het terrein.

Research en concept: Ruby Knipscheer
Eindredactie en acteerwerk: Annelinde Bruijs